از سند بازرگانی در حمل و نقل بین المللی چه می‌دانید؟
22 اردیبهشت 1398

از سند بازرگانی در حمل و نقل بین المللی چه می‌دانید؟

از سند بازرگانی در حمل و نقل بین المللی چه می‌دانید؟

بارنامه یا bill of lading، سند مالکیت کالا در حمل و نقل بین المللی است. بارنامه در بازرگانی خارجی، اصلی ترین سند محسوب می‌شود. برای اینکه فروشنده در معاملات بازرگانی به وجه کالایی که تولید کرده است دست پیدا کند می‌بایست عکس بارنامه را برای خریدار ارسال کند چرا که زمانی بارنامه صادر می‌شود که وسیله نقلیه جهت حمل و نقل بین المللی حرکت کرده باشد.

برخی از بارنامه ها قابل انتقال می‌باشند اما بعضی از بارنامه غیر قابل انتقال هستند. معمولا در بارنامه غیر قابل انتقال روی آن عبارت Non-negotiable درج می‌شود. بارنامه معمولا در سه نسخه اصل که عبارت ORIGINAL روی آن درج شده است و چند عدد کپی صادر می‌شود که روی نسخه های کپی عبارت copy درج می‌شود.

نوع بارنامه با توجه به نوع وسیله‌ حمل و نقل بین المللی مورد استفاده معین می‌شود. رایج ترین آنها به شرح ذیل می‌باشد:

Ocean/ marine Bill of Lading

بارنامه دریایی، حمل با کشتی

Airway Bill

راه نامه(بارنامه) هوایی: حمل با هواپیما

Railway Bill

راه نامه(بارنامه) راه آهن: حمل با قطار

CMR/ TRUCK way Bill

راه نامه(بارنامه): حمل با کامیون

Through Bill Of Lading

بارنامه سراسری: حمل با کامیون-قطار-کشتی

Combined Transport Bill Of Lading

بارنامه حمل مرکب فیاتا، حمل با کامیون- قطار- کشتی

Parcel Post Receipt

رسید پست

نمونه بارنامه دریایی در حمل و نقل بین المللی:

نمونه بارنامه دریایی
نمونه بارنامه دریایی در حمل و نقل بین المللی

انواع مختلف بارنامه های دریایی حمل  نقل بین المللی به شرح ذیل می‌باشند:
موقعیت كالا
 برای بارنامه دریایی كالای بارگیری شده،  («B/L» Shipped Bill of Lading)
مشخص کننده‌ی آن است كه كالا توسط شخص یا شرکت حمل کننده(حمل و نقل بین المللی) تحویل گرفته شده است و بارگیری در کشتی انجام شده. بر روی این بارنامه، عبارت Shipped یا On Board نوشته می‌شود.
برای بارنامه دریایی كالای دریافت شده (Received for Shipment B/L) 
مشخص کننده‌ی این است كه كالا توسط شخص یا شرکت حمل کننده برای حمل و نقل بین المللی دریافت شده است ولی بارگیری انجام نشده است. در چنین مواردی، بانك‌ها از قبول این مدل بارنامه ها خودداری می‌كنند مگر در صورتی که در قرارداد فی مابین خریدار و فروشنده، اعتبار آن، قابل قبول واقع شده باشد.
بارنامه‌ی دریایی مستقیم  (Direct Bill of Lading): با توجه به تعداد وسیله حمل در حمل و نقل بین المللی بارنامه‌ی دریایی مستقیم  (Direct Bill of Lading) جهت حمل و نقل بین المللی كالا از بندری به بندر دیگر بدون اینکه تغییر كشتی انجام شود و كالا مستقیم به گیرنده ارسال شود.
 
بارنامه‌ی حمل مركب (Combined Bill of Lading) : در حمل و نقل بین المللی كالا با بیش از یك نوع وسیله حمل شود به آن حمل و نقل مركب یا چند وجهی می گویند. صادر كننده جهت صادرات، این مدل بارنامه، یعنی شخص یا شرکت حمل و نقل چند وجهی؛ تمام مسئولیت در قبال حمل و نقل بین المللی از زمان دریافت كالا تا تحویل آن را بر عهده دارد.
در راستای حمل و نقل مركب، گروه‌هایی با نام (NVOC)، وارد فعالیت حمل و نقل بین المللی شده‌اند. این افراد در حمل و نقل بین المللی، بارنامه را برای حمل و نقل بین المللی كالا با كشتی یا وسیله حملی صادر می‌كنند و این در صورتی است که مالك آن نیستند و اداره آن را بر عهده ندارند و تنها در حمل و نقل بین المللی كالا با كانتینر فعالیت می‌كنند. استفاده از كانتینر برای حمل و نقل بین المللی كالا باعث گسترش حمل و نقل مركب شده است.

 بارنامه سراسری (Through Bill of Lading): همانند بارنامه مركب می‌باشد، اما زمانی صادر می‌شود كه یك حلقه از زنجیره حمل و نقل بین المللی، حتما دریایی باشد.
شرایط كالای حمل شده در حمل  نقل بین المللی:
 بارنامه دریایی مخدوش (Clean Bill of Lading): بنا به هر دلیلی در بارنامه ذكری از معیوب بودن كالا یا بسته بندی آن نباشد و پیوستی نداشته باشد، بارنامه تمیز یا غیر مخدوش نامیده می‌شود. البته باید روی بارنامه عبارت زیر قید شود.

 Received in Apparent Good Order and Condition
 
بارنامه دریایی مخدوش (Claused Bill of Lading): در چنین بارنامه ای بطور واضح به نقص و مشکل كالا یا بسته بندی اشاره شده است. در معاملات اعتبارات اسنادی، بانك‌ها از پذیرفتن چنین بارنامه ای خودداری می‌كنند.
با توجه به نوع خدمات حمل و نقل بین المللی نوع بارنامه حمل و نقل بین المللی تحت خدمات منظم كشتیرانی

 (Liner Bill of Lading) در حمل و نقل بین المللی برای محموله كشتی هایی صادر می‌شود كه دارای برنامه حركت مشخصی هستند و مسیرهای مشخص شده ای را طی می‌کنند.
بارنامه تحت نظر خدمات كشتیرانی (Charter Party Bill of Lading)
برای كالاهایی كه با كشتی اجاره شده ای حمل و نقل بین المللی می‌شوند، صادر می‌شود. حمل و نقل بین المللی کالا تحت این مدل بارنامه، تابع قوانین قرارداد چارتر (اجاره ای) می‌باشد. بطور مثال شخصی، یک كشتی را برای بلند مدت اجاره می‌كند و خود آن فرد كه اجاره كننده كشتی است، از یك، دو یا چند صاحب كالا، محموله برای حمل و نقل بین المللی دریافت می‌نماید. در این صورت شخصی که اجاره کننده اول می‌شود، به هر یك از صاحبان كالا سند بارنامه می‌دهد. البته نه بدین منظور كه با آنها چاتر پارتی تنظیم كند. این گونه بارنامه ها تحت نام چارترپارتی صادر می‌شوند. این مدل بارنامه ها مورد پذیرش بانك‌ها نمی‌باشند در صورتی که خلاف آن شرط شده باشد.
مدل های دیگر از بارنامه در حمل و نقل بین المللی:
 بارنامه ترانشیپ و یا (ترانسشیپ) Transshipment Bill of Lading:
این مدل بارنامه صرفا جهت حمل و نقل بین المللی كالا از طریق دریا صورت می‌گیرند و محموله/ کالا از یك كشتی به كشتی دیگری منتقل می‌شود که در آن مبدا و مقصد کالا و نیز نقطه انتقال كالا از كشتی اول به كشتی دوم و مابقی مشخص می‌شود.
 
بارنامه حمل مركب مربوط به فیاتا (FBL)
بارنامه فیاتا که توسط اتحادیه بین المللی كارگزاران بار تنظیم شده است،  به صورت بارنامه دریایی هم می‌تواند صادر شود. این بارنامه دارای آرم سازمان فیاتا و اتاق بازرگانی بین المللی می‌باشد.
بارنامه قابل معامله را (negotiable)می‌گویند و بارنامه غیر قابل معامله را  (non negotiable)می‌گویند.
شركت های حمل و نقل بین المللی فورواردر، كالا را از فروشنده تحویل و در مقصد، توسط نماینده خود به خریدار تحویل می‌دهند كه این بارنامه اصلی قابل معامله (negotiable) بوده و در قسمت گیرنده آن (consignee) که نام صاحب كالا در مقصد و در قسمت shipper نیز فرستنده كالا كه همان فروشنده است، درج می‌شود.
ممکن است در برخی اوقات شركت های حمل و نقل بین المللی ( فورواردر) توسط شركت های حمل كننده كالا (carrier) اقدام به حمل و نقل بین المللی كالا کند كه در این خصوص شركت های حمل و نقل بین المللی از بارنامه غیر قابل معامله   (nonnegotiable)  استفاده می‌کنند.
علاوه بر افراد صادرکننده‌ی بارنامه، تقاضاکنندگان آن از جمله فرستندگان و گیرندگان و یا رانندگان نیز بایستی مقررات و قوانین حاکم و ناشی از آن را رعایت کنند.
قوانین و مقررات ذکر شده در بالا به شرح ذیل برای سه دسته زیر می باشند:
فرستنده:
  1. اعلام مشخصات و آدرس کامل و دقیق محل بارگیری
  2. اعلام مشخصات گیرنده‌ی کالا و محل تخلیه
  3. اعلام مشخصات دقیق تعداد، وزن، ارتفاع، طول، عرض، نوع بسته‌بندی و مربوط به کالا
  4. بارگیری به موقع کالا و ارسال جهت جلوگیری از خسارت
گیرنده:
  1. تخلیه به موقع محموله جهت جلوگیری از پرداخت حق توقف
  2. پرداخت کل کرایه ذکر شده در بارنامه صادره توسط شرکت حمل و نقل بین المللی به راننده کامیونت، کامیون یا تریلر حمل کننده کالا
راننده:
  1. نگهداری از سند بارنامه صادر شده برای دریافت کرایه حمل و نقل بین المللی در مقصد
  2. بارگیری بموقع بار
  3. رسیدن بموقع بعد از بارگیری در محل مبدأ جهت به موقع رساندن محموله به مقصد
  4. حفظ و نگهداری از محموله بارگیری شده از زمان بارگیری تا زمان تخلیه
  5. تخلیه بار بموقع در مقصد باربری